Νέος πλανήτης ...στην ''Τύχη''!

Νέος πλανήτης ...στην ''Τύχη''!

Αναζητείται η ''Τύχη'', ένας πιθανός νέος τεράστιος πλανήτης, ίσως μεγαλύτερος και από τον Δία, ο οποίος ενδεχομένως να...

βρίσκεται στα σύνορα του ηλιακού μας συστήματος.
Οι αστρονόμοι, αναζητούν μανιωδώς έναν τεράστιο, αέριο, νέο πλανήτη, ο οποίος μπορεί να έχει μάζα μέχρι και τετραπλάσια από τον Δία, τον μέχρι σήμερα γνωστό "γίγαντα" του ηλιακού μας συστήματος.

Ο πλανήτης, που έχει πάρει ήδη το όνομα "Τύχη", από την ομώνυμη θεότητα της ελληνικής μυθολογίας, θεωρείται πιθανό να "κρύβεται" στην εξωτερική, και πιο μακρινή σε σχέση με τη Γη, πλευρά του λεγόμενου "νέφους Όορτ", της πιο απομακρυσμένης περιοχής του ηλιακού μας συστήματος, η οποία φιλοξενεί δισεκατομμύρια παγωμένα σώματα.

Αν όντως υπάρχει η ''Τύχη'', τότε θα απέχει από τον ήλιο περίπου 15.000 φορές περισσότερο από ό,τι ο δικός μας πλανήτης, γι αυτό δεν έχει καταστεί δυνατό μέχρι σήμερα να εντοπιστεί.

Ωστόσο, οι αστρονόμοι θεωρούν ότι τώρα πλέον υπάρχουν στοιχεία που να επιβεβαιώνουν την ύπαρξή της, τα οποία έχουν συλλεχθεί από το διαστημικό τηλεσκόπιο Wise της NASA και τώρα θα μελετηθούν από τους αναλυτές.

Η πρώτη δημοσιοποίηση αυτών των στοιχείων θα γίνει τον Απρίλιο του 2011 και οι αστροφυσικοί Τζον Ματέζε και Ντάνιελ Γουιτμάιρ, του Πανεπιστημίου της Λουιζιάνα στις ΗΠΑ, εκτιμούν ότι θα γίνει τελικά δυνατή η παρατήρηση της "Τύχης" και από επίγεια τηλεσκόπια, σε μια διετία περίπου.

Η ''Τύχη'' όμως, ακόμα και αν επιβεβαιωθεί η ύπαρξή της από διαφορετικά τηλεσκόπια, έχει δρόμο μπροστά της μέχρι να αναγνωριστεί ως πλανήτης, αφού για αυτό θα πρέπει να αποφασίσει η Διεθνής Αστρονομική Ένωση.

Μερικοί επιστήμονες υποστηρίζουν ότι η "Τύχη" ίσως σχηματίστηκε γύρω από κάποιο άλλο άστρο και αργότερα "αιχμαλωτίστηκε" από την έλξη του βαρυτικού πεδίου του ήλιου μας.

Δεν αποκλείεται, κατά τον Ματέζε, ο διεθνής αστρονομικός οργανισμός να υποχρεωθεί να δώσει μια "σολομώντεια" λύση, δημιουργώντας μια τελείως νέα κατηγορία πλανητών για χάρη της "Τύχης".

Αν υπάρχει, η "Τύχη" σχεδόν σίγουρα αποτελείται, κυρίως, από υδρογόνο και ήλιο και έχει ατμόσφαιρα παρόμοια με αυτή του Δία, με νέφη και ισχυρές καταιγίδες, ενώ δεν αποκλείεται να έχει τους δικούς της δορυφόρους.

Η θερμοκρασία της υπολογίζεται στους μείον 73 βαθμούς Κελσίου, καθώς πιστεύεται ότι ένα τόσο μεγάλο ουράνιο σώμα χρειάζεται πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα για να ψυχθεί, μετά την αρχική θερμοκρασία που "ανέβασε" κατά τη δημιουργία του

Ο ESA στα ελληνικά

H μικρή Ανάφη περνά από τη θέα του Διεθνούς Διαστημικού Σταθμού

Ανάφη: μια σπιθαμή γης στο απέραντο γαλάζιο (Φωτογραφία: ESA/NASA )

---

Παρίσι, Γαλλία

Με αφορμή τα εγκαίνια της νέας πύλης του στην ελληνική γλώσσα, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος παρουσίασε μια φωτογραφία της Ανάφης όπως φαίνεται από το δωμάτιο με την καλύτερη θέα του κόσμου, το πανοραμικό παρατηρητήριο Cupola του Διεθνούς Διαστημικού Σταθμού.

To μικρό νησί, με έκταση 38 τετραγωνικά χιλιόμετρα, απαθανατίστηκε στις 22 Ιανουαρίου από τον Ιταλό αστροναύτη Πάολο Νέσπολι, ο οποίος αναρτά όλες τις εντυπωσιακές φωτογραφίες του στο Flickr.

Στο επάνω και αριστερά τμήμα της εικόνας διακρίνεται ένα μικρό τμήμα της Σαντορίνης, σε απόσταση 12 ναυτικών μιλίων.

Το πορτρέτο εγκαινιάζει τη νέα πύλη του ESA στα ελληνικά, η οποία προσφέρει ενημερώσεις για τις τρέχουσες αποστολές και δραστηριότητες του οργανισμού, καθώς και ειδικό τμήμα για τη δορυφορική παρακολούθηση των πυρκαγιών στην Ελλάδα.

Newsroom ΔΟΛ

Το Stardust σε ραντεβού με κομήτη ανήμερα του Αγίου Βαλεντίνου

To Stadust στο κατόπι του Tempel 1 (καλλιτεχνική απεικόνιση) (Φωτογραφία: NASA/JPL )

Μετά τη συνεύρεσή του με τον κομήτη Wild 2 πριν από επτά χρόνια, το σκάφος Stardust της NASA ετοιμάζεται για ρομαντικό ραντεβού με τον κομήτη Tempel 1 την ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου. Οι πρώτες εικόνες από την καρδιά της διαστημικής χιονόμπαλας αναμένονται την Tρίτη, ώρα Ελλάδας.

Ο Tempel 1 είχε μελετηθεί το 2005 από την αποστολή Deep Impact της NASA, η οποία εκτόξευσε ένα μεταλλικό βλήμα εναντίον του κομήτη για να σηκώσει σκόνη και να δει από τι αποτελείται.

Σχεδόν έξι χρόνια αργότερα, ο Tempel 1 θα δεχθεί νέα επίσκεψη, αυτή τη φορά από το Stardust, προκειμένου να ελέγξουν οι επιστήμονες πώς έχει αλλάξει η επιφάνεια του κομήτη μετά το τελευταίο πέρασμά του από τον Ήλιο.

Σε αντίθεση με τους περισσότερους κομήτες, που βρίσκονται στις παρυφές του Ηλιακού Συστήματος και σπάνια επισκέπτονται τη γειτονιά της Γης, ο Tempel 1 ακολουθεί μια μικρότερη ελλειπτική τροχιά γύρω από τον Ήλιο, κινούμενος ανάμεσα στις τροχιές του Άρη και του Δία με περίοδο 5 ετών.

Το ραντεβού του Sardust με τον κομήτη στις 14 Φεβρουαρίου θα συμβεί 336 εκατομμύρια χιλιόμετρα από τη Γη.

Το σκάφος θα πλησιάσει σε απόσταση 200 χιλιομέτρων και θα μεταδώσει φωτογραφίες και άλλα δεδομένα που αναμένεται να δημοσιευτούν την επομένη. Οι πρώτες εικόνες θα φτάσουν στη Γη στις 06.56 ώρα Ελλάδας την Τρίτη.

Δεδομένου ότι οι κομήτες θεωρούνται κατάλοιπα από τον σχηματισμό του Ηλιακού Συστήματος, πριν από 4,6 δισ. χρόνια, τα νέα δεδομένα ίσως προσφέρουν στοιχεία για το πώς γεννήθηκε η Γη.

O «βομβαρδισμός» του Tempel 1 το 2005 είχε δημιουργήσει ένα σύννεφο από σωματίδια σαν πούδρα, διαψεύδοντας τις προηγούμενες εκτιμήσεις ότι ο κομήτης αποτελείται κυρίως από πάγο.

Το Stardust εκτοξεύτηκε το 1999 με αποστολή να μελετήσει τους κομήτες καλύτερα από οποιoδήποτε προηγούμενο σκάφος.

Καθ' οδόν για το βασικό στόχο του, τον κομήτη Wild 2, το Stardust μελέτησε τον αστεροειδή 5535 Annefrank, ο οποίος κινείται στη ζώνη των αστεροειδών ανάμεσα στον Άρη και τον Δία.

Στη συνέχεια πλησίασε τον Wild 2 και συνέλεξε τα πρώτα δείγματα σωματιδίων από την ουρά ενός κομήτη.

H μεγάλη επιτυχία ήρθε τέσσερα χρόνια αργότερα, τον Ιανουάριο του 2006, όταν το Stardust ξαναπέρασε από τη γειτονιά τη Γης και απελευθέρωσε την κάψουλα με τα δείγματα, η οποία έπεσε με αλεξίπτωτο στην έρημο της Γιούτα.

Newsroom ΔΟΛ

Φιλόδοξο πείραμα προσομοιώνει προσεδάφιση στον Άρη

Μόσχα, Ρωσία

Έπειτα από 257 μέρες κλειδωμένοι σε μια ατσάλινη κάψουλα, εθελοντές που προσομοιώνουν μια επανδρωμένη αποστολή στον Άρη φόρεσαν τις στολές τους και πάτησαν τη Δευτέρα στο «εξωγήινο» έδαφος, όπου ύψωσαν τις σημαίες της Ρωσίας, της Κίνας και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος.

Οι τρεις πρωτοπόροι -ο Ρώσος Αλεξάντερ Σμολέγιεφσκι, ο Ιταλός Ντιέγκο Ουρμπίνα και ο Κινέζος Ουάνγκ Γιούε- φόρεσαν ρωσικές στολές Orlan, άνοιξαν την αεροστεγή θυρίδα του «σκάφους» και βγήκαν στο πρωτόγνωρο περιβάλλον του Άρη: ένα δωμάτιο στρωμένο με κόκκινη άμμο και βράχια.

Στη σύντομη παραμονή τους στον γειτονικό πλανήτη, οι τρεις άνδρες θα συλλέγουν δείγματα και θα προσομοιώνουν επιστημονικά πειράματα.

Η αποστολή Mars500, ένα πείραμα του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA), της Ρωσίας και της Κίνας, είχε τεθεί σε «τροχιά» γύρω από τον γειτονικό πλανήτη την 1η Φεβρουαρίου.

Τρία από τα μέλη του πληρώματος παρέμειναν σε τροχιά στο «διαστημόπλοιο» της αποστολής, ενώ οι υπόλοιποι τρεις επιβιβάστηκαν σε ειδικό όχημα Σάββατο προσεδαφίστηκαν εικονικά στον Κόκκινο Πλανήτη το Σάββατο.

Η επιστροφή στη Γη προγραμματίζεται για το Νοέμβριο, έπειτα από συνολικά 520 ημέρες απομόνωσης στο Ινστιτούτο Βιοϊατρικών Προβλημάτων έξω από τη Μόσχα.

Όλο αυτό το διάστημα, τα μέλη του πληρώματος από την Ευρώπη, τη Ρωσία και την Κίνα (μηχανικοί, γιατροί και ένας φυσικός) ζουν μέσα στο σφραγισμένο ομοίωμα ενός σκάφους χωρίς παράθυρα, χωρισμένο σε τέσσερις επιμέρους χώρους, με συνολικό εμβαδό λιγότερο από 80 τετραγωνικά μέτρα.

Το πλήρωμα έχει επαφή με τον έξω κόσμο μόνο μέσω ραδιοζεύξης, η οποία καθυστερεί έως και 20 λεπτά, το χρόνο που χρειάζεται το σήμα για να διανύσει την απόσταση από τη Γη στον Άρη.

«Όλα τα συστήματα λειτουργούν κανονικά. Το πλήρωμα νιώθει μια χαρά» δήλωσε μετά την «προσεδάφιση» ο Βιτάλι Νταβίντοφ, αναπληρωτής διευθυντής της ρωσικής υπηρεσίας Διαστήματος.

Το πείραμα παρακολουθείται από το ρωσικό Κέντρο Ελέγχου Αποστολών στο Κορολιόφ (ένθετη δεξιά), λίγο έξω από τη Μόσχα.

Οι διαπλανητικοί «αστροναύτες» επιτρέπεται να κάνουν ντους μόνο μια φορά την εβδομάδα, και τρέφονται αποκλειστικά με ειδικά συσκευασμένα τρόφιμα.

Όταν τελικά επιστρέψουν στο μητρικό τους πλανήτη, θα αποζημιωθούν για την ταλαιπωρία τους με περίπου 97.000 δολάρια έκαστος.

Τα δεδομένα που θα συγκεντρωθούν από το πείραμα είναι πάντως ανεκτίμητα: Το Mars500 σχεδιάστηκε να εξετάσει τις τεχνικές δυσκολίες και την ψυχολογική επιβάρυνση του πληρώματος που θα προέκυπταν στο αντίστοιχο πραγματικό ταξίδι.

«Φυσικά, στη διάρκεια μιας αληθινής αποστολής στον Άρη, θα υπήρχαν επιπλέον προκλήσεις, όπως για παράδειγμα η βαρύτητα και το πρόβλημα της [κοσμικής] ακτινοβολίας» επισήμανε η Τζένιφερ Γκο-Αν, υπεύθυνη της προσομοίωσης στoν ESA.

Η NASA δεν έχει καταλήξει σε χρονοδιάγραμμα για την πρώτη επανδρωμένη αποστολή σε άλλο πλανήτη, το ταξίδι πάντως θα μπορούσε να ξεκινήσει κάποια στιγμή τη δεκαετία του 2040.

Όσον αφορά τη Ρωσία, τα σχέδια προβλέπουν αναχώρηση σε περίπου 20 με 30 χρόνια, πιθανώς σε συνεργασία με τον ESA και τη NASA.

Newsroom ΔΟΛ

“Γήινα” σύννεφα στον Τιτάνα

Ο δορυφόρος του Κρόνου έχει χαρακτηριστεί ως το πιο “γήινο” αστέρι του γαλαξία μας, και αυτό γιατί είναι το μοναδικό που μοιάζει...

εν μέρει με τη Γη.
Έτσι λοιπόν, μη μας κάνει εντύπωση που το διαστημικό σκάφος Cassini της NASA αποκάλυφε μια λεπτή δεσμίδα σύννεφου από σωματίδια πάγου, που μοιάζουν με το σύννεφο της Γης.

Η ανακάλυψη δημοσιεύτηκε την Παρασκευή (04/02) στο περιοδικό Icarus, όπου η Carrie Anderson και ο Robert Samuelson έγραψαν ότι κατάφεραν να δουν το σύννεφο, χρησιμοποιώντας ένα υπέρυθρο σύνθετο φασματόμετρο.

Σύμφωνα με τους ίδιους, τα σύννεφα του Τιτάνα είναι άσπρα και μοιάζουν σαν φρέσκο χιόνι.

Η ύπαρξη τους είναι ένα ακόμα στοιχείο στην πραγματικά πολύ ενδιαφέρουσα ατμόσφαιρα που έχει αναπτυχθεί στον δορυφόρο του Κρόνου, η οποία λειτουργεί ως ένας “μονόδρομος” που μεταφέρει υδρογανάνθρακα και άλλα οργανικά συστατικά στο έδαφος.

Όμως, οι ενώσεις αυτές δεν εξατμίζονται για να αναπαραχθούν εκ νέου στην ατμόσφαιρα, αλλά για έναν περίεργο τρόπο τα αποθέματα δεν έχουν εξαντληθεί

cosmo.gr

Nέο ηλιακό σύστημα με 6 «στριμωγμένους» εξωπλανήτες

Ένα νέο ηλιακό σύστημα που περιλαμβάνει έξι εξωπλανήτες, οι οποίοι περιφέρονται στριμωγμένοι σε πολύ μικρή απόσταση γύρω...
...από το άστρο τους, που μοιάζει με τον ήλιο μας, σε απόσταση περίπου 2.000 ετών φωτός από τη Γη, ανακάλυψε το διαστημικό τηλεσκόπιο «Κέπλερ».

Η ανακάλυψη χαρακτηρίζεται «απίστευτη» και η σημαντικότερη στο πεδίο των εξωπλανητών από τότε που ανακαλύφθηκε ο πρώτος (51 Pegasi B) το 1995. Ποτέ πριν δεν είχε βρεθεί ταυτόχρονα ένας τόσο μεγάλος αριθμός εξωπλανητών σε τροχιά γύρω από το ίδιο άστρο, που είναι πιο «ηλικιωμένο» από το δικό μας, καθώς έχει ηλικία έξι έως δέκα δισεκατομμυρίων ετών.

Οι έξι εξωπλανήτες έχουν ακτίνα δύο έως 4,5 φορές μεγαλύτερη από αυτήν του δικού μας πλανήτη και μάζα δύο έως 13 φορές μεγαλύτερη. Πέντε από αυτούς βρίσκονται σε τρομερά κοντινές τροχιές στο άστρο τους -πιο κοντά από ότι ο Ερμής στο δικό μας ήλιο- με συνέπεια να είναι πιθανότατα υπερβολικά «καυτοί». Το «έτος» των πέντε από αυτούς (η πλήρη περιστροφή γύρω από το άστρο τους) διαρκεί από μόλις δέκα έως 47 μέρες, ενώ του έκτου, που είναι πιο μακρινός, διαρκεί 118 μέρες. Όπως εκτιμούν οι επιστήμονες από τις πρώτες ενδείξεις, οι νέοι εξωπλανήτες μοιάζουν μάλλον με μικρούς «Ποσειδώνες» παρά με γιγάντιες «Γαίες».

Οι πυκνές ατμόσφαιρές μερικών πλανητών πιθανώς περιέχουν υδρογόνο και ήλιο όπως του Ουρανού, ενώ κανείς από τους έξι δεν πρέπει να μοιάζει με τη Γη. Πάντως δύο από τους δύο εξωπλανήτες μπορεί να είναι βραχώδεις με νερό, αλλά αυτό πρέπει να επιβεβαιωθεί. Δεν αποκλείεται να υπάρχει και έβδομος πλανήτης, αόρατος ακόμα, στο συγκεκριμένο ηλιακό σύστημα.

Η ανακάλυψη, που παρουσιάστηκε στο περιοδικό «Nature», από τους ερευνητές, σύμφωνα με το BBC, το πρακτορείο Reuters τους «New York Times», την «Guardian» και το «Science», είναι η πρώτη λεπτομερής ανακοίνωση, ανάμεσα στους 1.200 τουλάχιστον πρόσθετους υποψήφιους εξωπλανήτες που ήδη έχει εντοπίσει το «Κέπλερ». Από αυτούς του 1.200, οι περισσότεροι, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των επιστημόνων, μέσα στους επόμενους μήνες θα επιβεβαιωθούν ότι είναι όντως εξωπλανήτες.

Το διαστημικό τηλεσκόπιο ήδη έχει βρει ενδείξεις για ένα ακόμα σύστημα με τρεις εξωπλανήτες που ονομάστηκε «Κέπλερ-9», ενώ τον Ιανουάριο εντόπισε τον πρώτο σίγουρα βραχώδη εξωπλανήτη, ο οποίος ονομάστηκε «Κέπλερ-10».

Το νέο ηλιακό σύστημα των έξι εξωπλανητών πήρε την ονομασία «Κέπλερ-11» και θεωρείται αξιοπερίεργο, επειδή τόσοι πολλοί και σχετικά μεγάλοι πλανήτες «στριμώχνονται» σε τόσο κοντινή τροχιά γύρω από το μητρικό άστρο τους. Οι επιστήμονες εξεπλάγησαν, καθώς για πρώτη φορά βλέπουν κάτι ανάλογο και τώρα θα έχουν μοναδικό υλικό για να εξετάσουν τις θεωρίες τους περί σχηματισμού των άστρων και των πλανητών, οι οποίες φαίνεται να μην συμφωνούν με τα νέα δεδομένα. Αν μη τι άλλο, όπως είπαν οι επιστήμονες της NASA, η νέα ανακάλυψη δείχνει πόση απρόσμενη ποικιλία υπάρχει στο σύμπαν.

Το «Κέπλερ», από τον Μάρτιο του 2010 που εκτοξεύτηκε, εντοπίζει τους εξωπλανήτες μετρώντας την ανεπαίσθητη μείωση της φωτεινότητας ενός άστρου, όταν μπροστά του περνούν οι πλανήτες του. Ακολουθεί η επιβεβαίωση της ανακάλυψης μέσω επίγειων τηλεσκοπίων και με άλλη μέθοδο εντοπισμού. Ως τώρα είχαν εντοπιστεί πάνω από 500 εξωπλανήτες, αλλά πλέον, χάρη στο «Κέπλερ», που -εστιάζοντας σε περίπου 156.000 άστρα στους αστερισμούς Κύκνος και Λύρα- άρχισε να κάνει αλλεπάλληλες ανακαλύψεις, αυτός ο αριθμός αναμένεται γρήγορα να έχει κατά πολύ ξεπεραστεί.
real.gr

Μία νέα θεωρία για τη μαζική εξαφάνιση ειδών στο τέλος του Περμίου

Το μεγαλύτερο κύμα μαζικής εξάλειψης ειδών που γνώρισε ο πλανήτης, το οποίο εξαφάνισε τους περισσότερους ζωντανούς οργανισμούς πριν από 250 εκατομμύρια χρόνια, δεν αποκλείεται να προκλήθηκε από τοξικά σύννεφα ηφαιστειακής τέφρας.

Καναδοί ερευνητές αναφέρουν στο Nature Geoscience ότι εντόπισαν στην Αρκτική ύποπτες αποθέσεις τέφρας από λιθάνθρακα, οι οποίες προέρχονται πιθανότατα από μαζικές ηφαιστειακές εκρήξεις στη Σιβηρία.

Το περίεργο με αυτές τις αποθέσεις, οι οποίες χρονολογούνται λίγο πριν από τη μαζική εξαφάνιση της Περμίου, είναι ότι περιέχουν πτητική τέφρα άνθρακα, ένα υλικό σαν αιθάλη που παράγεται από την ανάφλεξη λιθάνθρακα σε υψηλές θερμοκρασίες.

Πτητική τέφρα απελευθερώνεται και από τα σημερινά εργοστάσια ηλεκτροπαραγωγής που καίνε ορυκτό άνθρακα.

Δεδομένου ότι περιέχει μεγάλες ποσότητες τοξικών μετάλλων όπως χρώμιο και αρσενικό, η τέφρα θα μπορούσε να είχε δηλητηριάσει τις θάλασσες όλου του πλανήτη, αναφέρει ο δικτυακός τόπος του Nature. Τα μικρόβια που αποδομούσαν τους νεκρούς θαλάσσιους οργανισμούς εξάντλησαν τελικά όλο το διαθέσιμο οξυγόνο, και έκαναν έτσι τη ζωή αδύνατη για όσους είχαν επιζήσει.

Ο μαζικός θάνατος ήταν πολύ πιο σαρωτικός από την πρόσκρουση αστεροειδή που εξαφάνισε τους δεινόσαυρους πριν από 65 εκατομμύρια χρόνια. Το «μεγάλο θανατικό» στα τέλη της Πέρμιας περιόδου σκότωσε το 90% των θαλάσσιων οργανισμών και το 70% των χερσαίων σπονδυλωτών.

Οι θεωρίες που έχουν προταθεί για το δραματικό συμβάν περιλαμβάνουν την πρόσκρουση αστεροειδή, την απελευθέρωση μεθανίου από τον πυθμένα των ωκεανών και τις μεγάλες ηφαιστειακές εκρήξεις στη Σιβηρία.

Η νέα μελέτη φαίνεται να ενισχύει τη θεωρία των ηφαιστειακών εκρήξεων, με τη διαφορά ότι προσθέτει το νέο στοιχείο της πτητικής τέφρας.

Ο Στίβεν Γκράσμπι και η ομάδα του στη Γεωλογική Υπηρεσία του Καναδά εντόπισαν αποθέσεις της τέφρας στη λίμνη Μπιουκάναν της Αρκτικής, όπου θα μπορούσε να είχε μεταφερθεί από ανέμους ψηλά στην στρατόσφαιρα.

Η αρχή του τέλους ήρθε 500.000 με 750.000 χρόνια πριν από τη μαζική εξαφάνιση, όταν ένα τρισεκατομμύριο μετρικοί τόνοι μάγματος άρχισαν να αναδύονται από το υπέδαφος κάτω από τη Σιβηρία.

Όταν τελικά έφτασε κοντά στην επιφάνεια, το μάγμα έλιωσε και έκαψε τεράστιες αποθέσεις λιθάνθρακα, από τις οποίες παράχθηκε η τοξική τέφρα.

Περίπου τρία τρισεκατομμύρια τόνοι άνθρακα εκτιμάται ότι απελευθερώθηκαν στην ατμόσφαιρα και κάλυψαν μεγάλο μέρος της Γης.

Όμως η τέφρα αυτή δεν αποκλείεται να ήταν ένα μόνο από τα συστατικά της καταστροφής: Προηγούμενες μελέτες είχαν δείξει ότι οι ηφαιστειακές εκρήξεις στη Σιβηρία δεν αποκλείεται να προκάλεσαν όξινη βροχή και να δημιούργησαν τρύπα στο στρώμα του όζοντος.
Πηγή: Newsroom ΔΟΛ

Ίδρυμα Ευγενίδου: Η επιστήμη γράφει ιστορία

Νέα σειρά πειραμάτων και δραστηριοτήτων, στη ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ του ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΕΥΓΕΝΙΔΟΥ: Η πρώτη ενότητα της νέας χρονιάς σάς ταξιδεύει πίσω στο χρόνο στις ανακαλύψεις που άλλαξαν για πάντα την πορεία της ανθρωπότητας!
Διάσημοι αλλά και αφανείς επιστήμονες, μυθικά πειράματα, ίντριγκες και αντιδικίες υφαίνουν έναν αόρατο ιστό γεγονότων που οδήγησαν στην εξέλιξη της επιστήμης στη σημερινή της μορφή!

«Η Επιστήμη... γράφει Ιστορία». Κάθε Σάββατο και Κυριακή από 15 Ιανουαρίου έως 27 Φεβρουαρίου.

Πειράματα – Ώρα: 13:30 – 14:10
(προτείνεται για παιδιά άνω των 9 ετών και ενήλικες)

• Η αρχή του Αρχιμήδη: Η λύση του μυστηρίου της κορώνας του βασιλιά και η ανακάλυψη της άνωσης από τον Αρχιμήδη. Γιατί τα σώματα είναι ελαφρύτερα μέσα στο νερό; Τίνος ήταν τελικά ο «Δύτης του Καρτέσιου»;
• Η μηχανή του Ήρωνα: Αιώνες πριν την εφεύρεση της ατμομηχανής, ο Ήρωνας από την Αλεξάνδρεια μετατρέπει τη δύναμη του ατμού σε κίνηση και φτιάχνει την πρώτη ατμομηχανή στην ιστορία. Δείτε πώς έμοιαζε!
• Η πτώση των σωμάτων: Τα πειράματα του Γαλιλαίου από τον πύργο της Πίζας: μύθος ή πραγματικότητα; Τι είναι οι σωλήνες του Νεύτωνα και τι μας δείχνουν για την πτώση των σωμάτων; Η επαλήθευση της υπόθεσης του Γαλιλαίου στη Σελήνη από το πλήρωμα του Apollo 15 το 1971.
• Η πρώτη εικόνα κυττάρων: Ποιος είδε πρώτος τα κύτταρα και γιατί τα ονόμασε «κελιά» (cells); Τι πίστευαν οι επιστήμονες για τους ζωντανούς οργανισμούς πριν από 500 χρόνια;
• Κίνηση Μπράουν: Το παράξενο φυσικό φαινόμενο που έδωσε το βραβείο Νομπέλ στον Αϊνστάιν το ανακάλυψε ένας βιολόγος!

Δραστηριότητες για μικρούς και μεγάλους – Ώρα 16:30 – 17:30
(προτείνεται για παιδιά άνω των 9 ετών και ενήλικες)

• Το εκκρεμές του Νεύτωνα: Μικροί και μεγάλοι μπορούν να κατασκευάσουν ένα εκκρεμές το οποίο θα αποτελείται από 5 σφαίρες. Με τη βοήθειά του ο Νεύτωνας μελέτησε την κρούση και τη μεταφορά ορμής από σφαίρα σε σφαίρα.
• Οι ηλιακές κηλίδες του Γαλιλαίου: Φημολογείται ότι ο Γαλιλαίος τραυμάτισε σοβαρά την όρασή του στην προσπάθειά του να παρατηρήσει τις ηλιακές κηλίδες. Στη δραστηριότητα αυτή θα μάθετε γι’ αυτές μέσα από τη ζωγραφική.

Μικρές Ιστορίες Επιστήμης – Ώρα 17:30 – 18:00
(προτείνεται για παιδιά άνω των 10 ετών και ενήλικες)

• Η άγνωστη ζωή του Γαλιλαίου: Και όμως κινείται; Μία εντυπωσιακή αφήγηση γεμάτη πολιτικές ίντριγκες, θρησκευτικές διαμάχες και συνομωσίες, μυστικιστικά μαθηματικά, πειράματα που ίσως και να μην έγιναν ποτέ και το μύθο γύρω από το πείραμα του Πύργου της Πίζας. Γιατί ο Γαλιλαίος πίστεψε το ηλιοκεντρικό σύστημα του Κοπέρνικου, τι ανακάλυψε με το τηλεσκόπιό του και για ποιους λόγους τον καταδίκασε η φοβερή Ιερά Εξέταση; Θα ταξιδέψουμε μαζί στα τέλη του 16ου και στις αρχές του 17ου αιώνα για να ανακαλύψουμε άγνωστες πτυχές της ζωής του πολύ γνωστού σε όλους μας Γαλιλαίου.

Πηγή: Science Illustrated

Απολιθωμένο αβγό αποκαλύπτει πώς ερωτοτροπούσαν οι πτεροδάκτυλοι

Η ανακάλυψη ενός θηλυκού πτεροδάκτυλου, που σκοτώθηκε λίγο πριν γεννήσει το αβγό του, αποκαλύπτει τις διαφορές ανάμεσα στα δύο φύλα σε αυτά τα ιπτάμενα ερπετά: το τεράστιο λοφίο της κεφαλής ήταν ανδρικό προνόμιο και χρησιμοποιούνταν πιθανότατα για λόγους ερωτικής επίδειξης.

«Το απολίθωμα που ανακαλύψαμε ανήκει σε έναν δαρβινόπτερο και έχει διατηρηθεί μαζί με το αβγό του, γεγονός που δείχνει ότι πρόκειται για θηλυκό. Αυτού του είδους η ανακάλυψη, στην οποία το φύλο μπορεί να εξακριβωθεί με ακρίβεια, είναι εξαιρετικά σπάνια στο αρχείο των απολιθωμάτων» εξηγεί ο Δρ Ντέβιντ Άνγουiν του Πανεπιστημίου του Λέστερ.

Ο θηλυκός απολιθωμένος πτεροδάκτυλος (πτερόσαυρος), τον οποίο οι ερευνητές αποκαλούν χαϊδευτικά «κυρία Τ», δεν έφερε το λοφίο που είχε εντοπιστεί στα απολιθώματα άλλων μελών του ίδιου είδους.

Αυτό σημαίνει ότι το λοφίο -συχνά πέντε φορές μακρύτερο από το κεφάλι του ερπετού- υπήρχε μόνο στα αρσενικά άτομα και πιθανότατα χρησίμευε για επίδειξη, όπως συμβαίνει σήμερα σε πολλά αρσενικά πουλιά.

Η κυρία Τ δεν είχε λοφίο, είχε όμως μεγάλη λεκάνη, χαρακτηριστικό που μάλλον διευκόλυνε την απόθεση των αβγών, αναφέρει η διεθνής ομάδα παλαιοντολόγων στο περιοδικό Science (στην ένθετη αριστερά το απολιθωμένο αβγό, με διαστάσεις 20 επί 28 εκατοστά).

Οι ανατομικές ιδιαιτερότητες του απολιθώματος, επισημαίνουν οι ερευνητές, θα επιτρέψουν την αναγνώριση του φύλου σε πολλά άλλα απολιθώματα πτερόσαυρων.

Το απολίθωμα της κυρίας Τ βρέθηκε στην επαρχία Λιαονίνγκ της βορειοανατολικής Κίνας, εγκλωβισμένο σε αποθέσεις της Ιουράσιας περιόδου, ηλικίας 160 εκατ. ετών.

Οι πτεροδάκτυλοι κυριαρχούσαν στους ουρανούς ολόκληρου του Μεσοζωικού αιώνα, από τα 220 μέχρι τα 60 εκατομμύρια χρόνια πριν.

Αν και ήταν δεινοί πιλότοι, δεν σχετίζονται εξελικτικά με τα σημερινά πουλιά.

Τα πτηνά θεωρούνται απόγονοι διαφορετικών φτερωτών ερπετών, τα οποία ανήκαν σε μια υποομάδα των δεινόσαυρων.

Φως στο μυστήριο της ατμόσφαιρας του Ήλιου

Αμερικανοί επιστήμονες έριξαν φως στο μυστήριο γιατί η εξωτερική ατμόσφαιρα του ήλιου, το λεγόμενο «στέμμα», είναι 200 φορές πιο καυτή (1 εκατ. βαθμοί Κελσίου) από την ίδια την επιφάνειά του. Αυτό οφείλεται σε εκτοξεύσεις πιδάκων πλάσματος ιλιγγιώδους θερμοκρασίας από την επιφάνεια προς την ατμόσφαιρα.
Νέα στοιχεία από εικόνες του Παρατηρητηρίου Ηλιακής Δυναμικής (SDO) της NASA καθώς και από τον ιαπωνικό δορυφόρο Hinode, δείχνουν ότι το πλάσμα, με μορφή αερίου, φτάνει σχεδόν αστραπιαία σε απίστευτα υψηλές θερμοκρασίες, καθώς ταξιδεύει με μορφή πιδάκων από την επιφάνεια προς την εξωτερική ατμόσφαιρα του ήλιου.
Οι «πίδακες» πηγάζουν από φωτεινά σημεία στην επιφάνεια του ήλιου, με πλάτος 300 χιλιομέτρων, και ταξιδεύουν σαν «σφαίρες» προς το στέμμα με ταχύτητα 180.000 έως 360.000 χλμ. την ώρα. Μέσα σε λιγότερο από δύο λεπτά, τα «σιντριβάνια» πλάσματος έχουν ανεβάσει την θερμοκρασία στην εξωτερική ατμόσφαιρα του ήλιου στο 1 εκατομμύριο βαθμούς Κελσίου.
Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον ηλιακό φυσικό Μπαρτ Ντε Ποντιέ του Ηλιακού και Αστροφυσικού Εργαστηρίου της Lockheed Martin και τον Σκοτ Μάκιντος του Εθνικού Κέντρου Ατμοσφαιρικής Έρευνας των ΗΠΑ παρατήρησαν για πρώτη φορά ότι υπάρχει μια άμεση σχέση ανάμεσα στο πλάσμα που φτάνει τα εκατομμύρια βαθμούς θερμοκρασία και στα «σιντριβάνια» του που μεταφέρουν αυτό το υπέρθερμο πλάσμα ψηλά στο στέμμα. Στην ουσία ανακάλυψαν ένα νέο ηλιακό φαινόμενο, δεν είναι σίγουροι όμως ακόμα ότι είναι το μόνο που προκαλεί την τρομερή θερμοκρασία του στέμματος.
Από την άλλη, δεν υπάρχει ακόμα κάποια θεωρία που να εξηγεί γιατί αυτοί οι «πίδακες» πλάσματος σχηματίζονται ή γιατί θερμαίνονται τόσο πολύ, καθώς εκτινάσσονται από την επιφάνεια του ήλιου προς τα πάνω. Σύμφωνα με τον Ποντιέ, πιθανώς οφείλονται σε διαταραχές του ηλιακού μαγνητικού πεδίου. Η μελλοντική αποστολή του σκάφους «Iris» της NASA στον ήλιο, που θα εκτοξευτεί το 2012, αναμένεται να φωτίσει περισσότερο το μυστήριο του ηλιακού στέμματος.
Η νέα ανακάλυψη πάντως, μεταξύ άλλων, μπορεί να βοηθήσει στην καλύτερη πρόβλεψη της συμπεριφοράς του ήλιου και έτσι στην πιο αποτελεσματική προστασία των γήινων επικοινωνιακών και ηλεκτρικών δικτύων από το ηλιακό πλάσμα, το ιονισμένο ηλεκτρομαγνητικό αέριο που περιβάλλει το άστρο μας, το οποίο μπορεί να φτάσει στη Γη και να προκαλέσει διάφορα προβλήματα.
Το SDO φωτογραφίζει -στο υπεριώδες μήκος κύματος της ακτινοβολίας- όλο το «πρόσωπο» του ήλιου κάθε 12 δευτερόλεπτα, στέλνοντας στη Γη δεδομένα 1,5 terabytes κάθε μέρα.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ